سيد محمد جواد ذهنى تهرانى
51
المباحث الفقهية في شرح الروضة البهية (راهنماى فارسى شرح لمعه) (فارس)
در حق قاضى تكاليف و وظايفى است كه ذيلا تشريح مىشود : الف : بر قاضى واجب است بين متخاصمين رعايت تسويه را نموده و از چند جهت هردو را بديده تساوى نگرد : 1 - در سخن گفتن با هردو . 2 - در سلام نمودن بهردو . شارح ( ره ) مىفرماين : و نيز وقتى آنها بر او سلام كردند جواب هردو را رد كند . 3 - بهردو نظر كند و نيز غير اين امور از انواع اكرامات و احسانات شارح ( ره ) مىفرماين : همچون اجازه داخل شدن به محكمه و براى ايشان ايستادن و آنها را در صدر مجلس نشاندن و با گشادهروئى با هردو برخورد كردن . 4 - بكلام هردو گوش فراداده و اگر از وى نسبت به هركدام عملى سر زد كه مقتضى عذرخواهى و پوزش طلبيدن است آن را نسبت بهردو و منصفانه عملى سازد . شارح ( ره ) مىفرماين : تسويه در اين چهار امر از نظر مشهور بين فقهاء است ولى مرحوم سلار و علامه در كتاب مختلف الشيعه فرمودهاند : تسويه بين مخاصمين بر قاضى مستحب است نه واجب ، زيرا اصالة البرائة مقتضى عدم وجوب بوده و از آنطرف دليلى كه مستند قائلين بوجوب است ضعيف مىباشد . قوله : و ردّه اذا سلّما : ضمير فاعلى در [ سلّما ] بمتخاصمين